Czy można czuć się samotnie, mając partnera, dzieci, pracę, znajomych i pełny telefon kontaktów? Można. Z zewnątrz życie wygląda na udane. W środku brakuje kogoś, komu da się powiedzieć, jak naprawdę minął dzień.
Wielu z nas przyjechało do Norwegii po lepsze życie. Chcieliśmy bezpieczeństwa, pieniędzy, stabilizacji i przyszłości dla rodziny. Pracujemy, budujemy domy, kupujemy samochody, czasem wspieramy finansowo bliskich w Polsce. O tym łatwo opowiedzieć, kiedy ktoś pyta, jak nam się wiedzie. Znacznie trudniej powiedzieć, ile nas kosztuje życie z dala od ludzi, z którymi kiedyś dzieliliśmy codzienność.
Można mieć wokół siebie ludzi i nadal czuć się samotnie
Po dniu pełnym rozmów można wrócić do domu z poczuciem, że nikt tak naprawdę nas nie wysłuchał. Można też spędzić wieczór w pojedynkę i czuć się z tym dobrze. Helsenorge opisuje samotność jako doświadczenie braku przynależności, bliskości albo poczucia, że ktoś nas widzi i rozumie. Helsenorge - Einsemd
W norweskim badaniu jakości życia za 2026 rok około 15% dorosłych zgłosiło, że w ciągu ostatnich 14 dni samotność dokuczała im dość mocno lub bardzo mocno. Wynik dotyczy dorosłej ludności Norwegii. FHI odnotowuje, że w przywoływanych badaniach osoby, które wyemigrowały do Norwegii, częściej zgłaszały samotność niż ludność ogółem. Ich sytuacja różni się jednak między innymi zależnie od warunków życia, powodu przeprowadzki i czasu pobytu. SSB - Hvor mange er ensomme i Norge? · FHI - zdrowie osób z doświadczeniem migracji
Czego nie da się załatwić przez telefon
Rozmowy i komunikatory pomagają utrzymać kontakt z Polską. Trudniej dzięki nim o spontaniczną kawę, wspólne zakupy czy szybką pomoc, kiedy dziecko zachoruje albo trzeba pojechać do lekarza. Dla niektórych dzieci dorastających w Norwegii dziadkowie są bliskimi, których widuje się przede wszystkim w święta i wakacje. W przyjaźniach z czasów szkoły czy studiów też może zabraknąć wspólnych bieżących doświadczeń. Nadal nam na sobie zależy, ale coraz mniej wiemy o tym, jak naprawdę wygląda nasz zwykły wtorek.
Brakuje także zwykłych sąsiedzkich relacji. W Polsce takie kontakty mogły powstawać przez lata, przy okazji codziennych spraw. Po przeprowadzce wiele trzeba zbudować od początku. Nie zawsze mamy na to czas i siłę, szczególnie kiedy praca zajmuje dużą część dnia, a w domu czekają dzieci, partner i kolejne obowiązki.
Być sobą w drugim języku
W pracy umiesz się porozumieć po norwesku. Potrafisz załatwić sprawę w urzędzie, odebrać telefon i zapytać o drogę. Ale kiedy znajomi zaczynają żartować, odwołują się do czegoś, czego nie znasz, albo rozmowa schodzi na uczucia, możesz poczuć, że zabrakło Ci swobody. Zanim znajdziesz właściwe słowa, rozmowa bywa już gdzie indziej.
Język, w którym dorastaliśmy, łączy się z dzieciństwem, rodzinnymi powiedzeniami i pierwszymi doświadczeniami miłości, strachu czy wstydu. Dla części osób po polsku łatwiej żartować, mówić o tęsknocie albo spontanicznie zareagować. W norweskim mogą uważniej dobierać słowa i wydawać się bardziej powściągliwe, niż same się czują. Dużo zależy od tego, jak dobrze znamy język, z kim rozmawiamy i w jakich sytuacjach go używamy. Badanie osób wielojęzycznych pokazało na przykład, że emocjonalna siła przekleństw i słów tabu może różnić się zależnie od języka, biegłości i częstości używania. Jean-Marc Dewaele - badanie nad emocjonalnym odbiorem słów w różnych językach
Jednym z trudniejszych doświadczeń emigracji może być uczenie się, jak pozostać sobą w drugim języku. Tak, żeby z czasem umieć w nim opowiedzieć także o tym, czego się boimy, co nas śmieszy i za czym tęsknimy.
Kiedy życie toczy się w dwóch krajach
Święta, urodziny i rodzinne spotkania mogą wymagać na emigracji większego wysiłku. Nawet znane tradycje nabierają innego znaczenia, kiedy część rodziny jest daleko. Czasem omijają nas śluby, narodziny, rocznice i pogrzeby. Kiedy przyjeżdżamy do Polski, odkrywamy, że tamtejsza codzienność też się zmieniła. Bywa, że przez lata próbujemy poczuć się u siebie w obu miejscach.
Do tego dochodzą sprawy praktyczne. Telefon do przychodni czy rozmowa w urzędzie może zabierać więcej energii, kiedy trzeba ją przeprowadzić w drugim języku. Niektóre osoby po przyjeździe zaczynają karierę od nowa albo przez pewien czas pracują poniżej kwalifikacji. Kolejne przeprowadzki czy życie w ciągłej gotowości do zmiany pracy mogą utrudniać poczucie, że ma się własne miejsce i ludzi, na których można liczyć.
Można żyć w Norwegii kilkanaście lat i wciąż doświadczać tej rozbieżności. Tutaj chodzimy do pracy i wychowujemy dzieci, a w Polsce są ludzie, których nadal chcielibyśmy mieć obok w ważnych chwilach.
Samotność ma różne oblicza
Gdy troszczymy się o wszystkich. Ktoś pracuje, prowadzi dom, wychowuje dzieci i pamięta o tym, czego potrzebują inni. Wieczorem nie ma komu powiedzieć, że sam potrzebuje pomocy.
Gdy trzeba pokazywać, że dajemy sobie radę. Niektórzy mężczyźni czują presję, by zarabiać i samemu rozwiązywać problemy. Prośba o pomoc bywa dla nich trudna. Łatwiej przedłużyć dzień pracy albo spędzić wieczór w sieci, niż powiedzieć bliskiej osobie, co się dzieje.
Gdy ubywa ludzi, z którymi można dzielić dzień. Dzieci wyprowadzają się, wnuki dorastają, partner odchodzi lub umiera. Zmienia się liczba zwykłych rozmów i spotkań, które kiedyś były częścią tygodnia.
Gdy kontaktów jest dużo, ale trudno być sobą. Młody człowiek może codziennie wymieniać dziesiątki wiadomości, a jednocześnie nie wiedzieć, do kogo zwrócić się w trudnej chwili.
Do samotności często dochodzi wstyd. Boimy się, że ktoś uzna nas za słabych, albo nie chcemy martwić rodziny. Na pytanie „Jak się masz?” odpowiadamy „Wszystko dobrze”. Czasem przyzwyczajamy się do tej odpowiedzi tak bardzo, że bliscy nie wiedzą, kiedy naprawdę potrzebujemy rozmowy.
Samotność w związku. Kiedy rozmawiamy tylko o tym, co trzeba zrobić
Kto odbierze dziecko? Co kupić po pracy? Kiedy zapłacić rachunek? Wspólne życie potrzebuje takich rozmów. Jeżeli jednak przez dłuższy czas ograniczamy się do nich, może zabraknąć ciekawości tego, co przeżywa druga osoba. Jedno z partnerów może czuć się niewidzialne, choć oboje codziennie wracają do tego samego domu.
Bywa, że najbardziej boli właśnie bliskość kogoś, z kim chcielibyśmy porozmawiać, a do kogo trudno się zwrócić. Jeśli w relacji czujemy się bezpiecznie, warto zacząć od nazwania własnego doświadczenia. „Ostatnio rozmawiamy głównie o obowiązkach. Brakuje mi chwili, w której moglibyśmy powiedzieć sobie, co u nas”. Taka rozmowa może zacząć się od kilkunastu minut po kolacji.
Od czego zacząć, kiedy brakuje nam ludzi?
Czasem najbardziej brakuje osoby do szczerej rozmowy. Czasem kontaktu z ludźmi w zwykły dzień albo kogoś, kto może pomóc na miejscu. Warto nazwać, czego potrzebujemy, bo każda z tych sytuacji podpowiada inny pierwszy krok.
Do kogoś zaufanego można napisać wprost. „Ostatnio trudno mi spędzać wieczory samemu. Masz chwilę, żeby porozmawiać?”. Jeżeli potrzebujemy częstszych spotkań, pomocne może być miejsce, do którego można wracać i widywać te same osoby. To może być grupa spacerowa, biblioteka, zajęcia językowe albo wolontariat. Warto zacząć od tego, na co pozwalają nam grafik, dojazd i siły. Helsenorge - Einsemd
Kiedy porozmawiać ze specjalistą?
Możemy potrzebować pobyć sami, zatęsknić za bliskimi i przeżyć trudniejszy okres. Warto natomiast zwrócić uwagę, kiedy przez dłuższy czas po pracy nie mamy na nic siły, unikamy telefonów i spotkań, a codzienność ogranicza się do wykonywania obowiązków. Bywa, że coraz częściej zagłuszamy trudne emocje pracą, alkoholem lub wielogodzinnym przeglądaniem telefonu. Mogą pojawić się problemy ze snem, apetytem czy koncentracją. To sygnały, które warto omówić ze specjalistą, zwłaszcza gdy się nasilają lub utrudniają codzienne życie. Helsenorge - Depresjon hos voksne
Do psychologa można zgłosić się wcześniej, kiedy zauważamy, że coraz trudniej jest nam radzić sobie samodzielnie. W Norwegii można też zacząć od rozmowy z lekarzem rodzinnym, czyli fastlege, albo sprawdzić ofertę pomocy psychicznej w swojej gminie. Część gmin prowadzi Rask psykisk helsehjelp, bezpłatną pomoc bez skierowania m.in. w przypadku lęku oraz łagodnej lub umiarkowanej depresji. Jeśli trudno opowiedzieć o swoim stanie po norwesku, przy umawianiu wizyty można zgłosić potrzebę tłumacza. Helsenorge - pomoc psychiczna dla dorosłych · Helsenorge - tłumacz w opiece zdrowotnej
Pilna pomoc w Norwegii
Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia lub zrobieniu sobie krzywdy, skontaktuj się pilnie z pomocą medyczną i powiedz zaufanej osobie, co się dzieje. W razie bezpośredniego zagrożenia życia dzwoń pod 113. Jeśli sytuacja wymaga pilnej pomocy, ale nie zagraża bezpośrednio życiu i nie może czekać na kontakt z fastlege, zadzwoń na legevakt pod numer 116 117. Helsenorge - Har du selvmordstanker?
Podsumowanie redakcji TwojaNorwegia.no
W tekście Anny Willder pytanie „Czy mam tu kogoś?” dotyczy tego, do kogo możemy zwrócić się w zwykły dzień. Na emigracji łatwo rozmawiać o pracy, rachunkach i planach. Trudniej powiedzieć, że tęsknimy za codziennym kontaktem z bliskimi, czujemy się niewidzialni w związku albo w drugim języku wciąż nie umiemy opowiedzieć o sobie tak swobodnie, jak byśmy chcieli.
Zacznij od pytania, czego brakuje Ci najbardziej. Może to być szczera rozmowa, regularne spotkania albo ktoś, kogo można poprosić o pomoc na miejscu. Jeżeli wycofanie, obniżony nastrój lub brak energii zaczynają utrudniać codzienne życie, warto porozmawiać z psychologiem lub fastlege. Można też sprawdzić, jakie wsparcie oferuje gmina.
Norweskie źródła
Statistisk sentralbyrå (SSB) - wyniki badania jakości życia za 2026 rok oraz sposób pomiaru samotności. Hvor mange er ensomme i Norge?
Folkehelseinstituttet (FHI) - zdrowie, samotność i włączenie społeczne osób z doświadczeniem migracji. Helse og helsetjenestebruk blant personer med innvandrerbakgrunn
Helsenorge / Helsedirektoratet - czym jest samotność i co może pomóc. Einsemd
Helsenorge / Helsedirektoratet - objawy, które warto skonsultować. Depresjon hos voksne
Helsenorge / Helsedirektoratet - fastlege, gminna pomoc psychiczna i Rask psykisk helsehjelp. Psykisk helsehjelp for voksne
Helsenorge / Helsedirektoratet - korzystanie z pomocy tłumacza w opiece zdrowotnej. Tolk i helsetjenesten
Helsenorge / Helsedirektoratet i NSSF - jak uzyskać pomoc przy myślach samobójczych. Har du selvmordstanker?
Bibliografia autorki
Bauman, Z. (2003). Razem, osobno. Kraków, Wydawnictwo Literackie.
Cacioppo, J. T., i Patrick, W. (2008). Loneliness: Human Nature and the Need for Social Connection. New York, W. W. Norton & Company.
Cacioppo, J. T., i Hawkley, L. C. (2009). Perceived social isolation and cognition. Trends in Cognitive Sciences, 13(10), 447–454.
Hawkley, L. C., i Cacioppo, J. T. (2010). Loneliness matters: A theoretical and empirical review of consequences and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine, 40(2), 218–227.
Heinrich, L. M., i Gullone, E. (2006). The clinical significance of loneliness: A literature review. Clinical Psychology Review, 26(6), 695–718.
Berry, J. W. (1997). Immigration, acculturation, and adaptation. Applied Psychology, 46(1), 5–34.
Berry, J. W. (2005). Acculturation: Living successfully in two cultures. International Journal of Intercultural Relations, 29(6), 697–712.
Ward, C., Bochner, S., i Furnham, A. (2001). The Psychology of Culture Shock, wyd. 2. Hove, Routledge.
Putnam, R. D. (2000). Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. New York, Simon & Schuster.
Perlman, D., i Peplau, L. A. (1981). Toward a social psychology of loneliness. W: R. Gilmour i S. Duck (red.), Personal Relationships in Disorder, s. 31–56. London, Academic Press.
Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., Baker, M., Harris, T., i Stephenson, D. (2015). Loneliness and social isolation as risk factors for mortality: A meta-analytic review. Perspectives on Psychological Science, 10(2), 227–237.
World Health Organization (2021). Social Isolation and Loneliness Among Older People: Advocacy Brief. Geneva, WHO.
European Commission (2023). Loneliness in the European Union: A Pilot Survey. European Commission.
Źródło uzupełniające dotyczące języka: Dewaele, J.-M. (2004). The Emotional Force of Swearwords and Taboo Words in the Speech of Multilinguals. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 25(2–3), 204–222. Artykuł naukowy
