Magdalena Koseda chciała zrobić dużą miskę, w której można zetrzeć czosnek i od razu wymieszać sałatę. Szukając sposobu na wykonanie naczynia, trafiła do pracowni ceramicznej we Frogner w gminie Lillestrøm. Po kilku miesiącach właściciele zaproponowali jej przejęcie wyposażenia. Dziś w tym samym lokalu działa Coseda Studio, a przy kołach garncarskich spotykają się ludzie, którzy chcą nauczyć się czegoś nowego albo po prostu przez chwilę popracować w ciszy.
Tekst i rozmowa - Steve Joobs, Radio Wataha / TwojaNorwegia.no
Miska, której nie mogła znaleźć
Na dnie miała mieć tarkę. Na tyle dużą, żeby zetrzeć na niej czosnek, dolać oliwy i sosu balsamicznego, a potem wrzucić do środka sałatę dla całego stołu. Poza tym miała dobrze wyglądać i na co dzień służyć choćby jako misa na owoce. Inspiracją były małe ceramiczne talerzyki z tarką, które Magdalena kojarzyła z Sycylią. Jej wersja miała pomieścić znacznie więcej.
W chwili rozmowy Magdalena mieszkała w Norwegii od ponad dwunastu lat. Przyjechała za mężem, byłym hokeistą, i tu mieszka z rodziną. Przez kilka lat zajmowała się stylizacją potraw. Przygotowywała jedzenie do zdjęć, które trafiały do gazetek, na billboardy i do telewizji. Jak wspomina, pracowała przy materiałach dla takich marek jak Bama, Salma i Kiwi. Wiedziała więc, jak bardzo naczynie zmienia sposób podania potrawy. Teraz sama chciała je zaprojektować.
Rozmawiała z producentami ceramiki w Polsce i za granicą. Gdy przyszło do przesłania projektu, okazało się, że między pomysłem w głowie a dokumentacją dla producenta jest sporo pracy. Postanowiła spróbować zrobić miskę samodzielnie.
Kiedy pracownia miała się zamknąć
Trafiła do pracowni we Frogner. Przy glinie potrafiła na kilka godzin zapomnieć o reszcie dnia. Z czasem zaczęła pomagać także przy organizacji studia. Po mniej więcej dwóch miesiącach zaproponowano jej rolę asystentki. Niedługo potem usłyszała, że właściciele rozważają zamknięcie tego miejsca. Prowadzili większą pracownię w Oslo i brakowało im czasu na oba lokale.
Magdalena zdążyła się już zaprzyjaźnić z ludźmi, z którymi pracowała. Tym większe było jej zaskoczenie, gdy zaproszono ją na spotkanie i zaproponowano, żeby sama poprowadziła to miejsce. Miała pracę, rodzinę i niewielkie doświadczenie w ceramice. Właściciele widzieli jednak, jak radzi sobie z organizacją pracowni. Kiedy opowiedziała o propozycji mężowi, poczuła, że może liczyć na jego wsparcie.
- Dobra, zamykam oczy i wskakuję w tę przygodę - tak wspomina swoją decyzję.
Zakup objął sprzęt i możliwość dalszego najmu. Magdalena musiała wynegocjować umowy, uruchomić zapisy i zbudować działalność pod własną nazwą. Kilkanaście osób z poprzedniej pracowni zdecydowało się zostać. Jak podaje studio, lokal był wcześniej częścią Viarte Keramikkverksted, a od stycznia 2026 roku działa samodzielnie jako Coseda Studio. Historia i adres pracowni
Pierwszy kubek i lekcja cierpliwości
Kiedy odwiedziłem pracownię, chciałem zrobić wysoki, prosty kubek. Lena pokazała mi, jak usiąść przy kole i jak ułożyć ręce. Spróbowałem też po swojemu. Po chwili wróciłem do jej metody. Na filmie wygląda to tak, jakby wystarczyło przyłożyć dłonie do gliny i powoli je unieść. Przy kole zrozumiałem, ile zależy od tego, co zrobi się na samym początku.
Magdalena mówi, że wiele osób siada do koła z zamiarem zrobienia kubka, a kończy z miską. Pierwszym wyzwaniem jest centrowanie, czyli ustawienie gliny tak, żeby obracała się równo wokół osi koła. Dopiero potem można otworzyć bryłę i stopniowo wyciągać ścianki. Lena dała mi przestrzeń, żebym sam poczuł różnicę między jej wskazówką a moim pomysłem. Z tej próby został mi kubek i znacznie więcej szacunku do czynności, która na ekranie zajmuje kilka sekund.
Jak zacząć w Coseda Studio
Na podstawowym kursie toczenia uczestnicy poznają pracę przy kole i próbują wykonać prostą formę, na przykład miseczkę, kubek albo niewielki wazon. Magdalena mówi, że na opisywanych przez nią zajęciach przy kole grupa liczy do siedmiu osób. Gotowe prace zostają w studiu do wysuszenia, wypalenia i szkliwienia. Odbiór następuje po kilku tygodniach.
Ręczne formowanie gliny pozwala zacząć od innego zestawu ruchów. Z wałeczków można budować ścianki zarówno małego naczynia, jak i większego wazonu. Płaskie formy, takie jak falujące patery, powstają między innymi z rozwałkowanej gliny. Ten sam materiał daje więc zupełnie inne możliwości przy stole i przy kole.
Dla osób, które mają już za sobą pierwsze próby toczenia, Magdalena opisuje kurs DEL 2. Na nim przychodzi czas na wyższe formy, zdejmowanie uformowanej pracy z koła oraz obtaczanie podstawy, gdy glina już trochę podeschnie. Studio oferuje też lekcje indywidualne, podczas których można skupić się na jednej technice. W rozmowie pojawia się również formuła drop-in. O aktualne terminy i zasady tej formy najlepiej zapytać pracownię. Kalendarz kursów i zapisy
Co obejmuje członkostwo
Studio opisuje dwa warianty członkostwa, trzymiesięczny i roczny. Oba dają dostęp do tego samego wyposażenia. Członkowie mogą korzystać z pracowni między 8.00 a 22.00 w ramach limitu czasu określonego przez studio. Mają do dyspozycji koła garncarskie, stoły do pracy ręcznej, narzędzia i własną półkę. W cenę wliczone są przezroczyste szkliwo oraz wypały w ustalonym zakresie. Szczegóły pracownia omawia na spotkaniu wprowadzającym. Kurs ceramiki jest opcjonalny. Warunki członkostwa
Glinę kupuje się osobno. W samoobsługowym sklepiku można zapłacić przez Vipps i wybrać materiał dostosowany do warunków wypału. Studio korzysta z jednego pieca i dwóch temperatur wypału, z których wyższa, według Magdaleny, sięga 1230°C. Dobór gliny i szkliwa ma znaczenie dla całego wsadu. Za załadunek odpowiada pracownia. Jest też niewielka przestrzeń wystawowa, gdzie członkowie mogą pokazać swoje prace, a przechodnie czasem znajdują prezent.
Przyszli po ciszę, zostali też dla ludzi
- Myślę, że to jest największe złoto tego miejsca - mówi Magdalena o osobach, które spotykają się we Frogner.
Niektórzy przychodzą po wymagającym dniu pracy, zakładają słuchawki i zajmują się własnym projektem. Innym razem jedna osoba zaprasza drugą do wspólnej pracy przy kole. „Chodź, siadaj przy mnie na kole, ja ci pokażę, jak to zrobić” - taką scenę Magdalena przywołuje, gdy mówi o dzieleniu się wiedzą.
Większość członków, jak mówi, stanowią Norwegowie. Do pracowni dołączyło też kilka osób z Polski. Obok siebie powstają pierwsze kubki i znacznie śmielsze prace. Magdalena opowiedziała mi o uczestniczce, która jeszcze kilka miesięcy wcześniej wątpiła, czy cokolwiek ulepi. Podczas wizyty zobaczyłem zrobionego przez nią smoka.
W chwili rozmowy studio liczyło około 47 członków. Gdy Magdalena zaczynała z kilkunastoma osobami, zastanawiała się, czy wystarczy na pokrycie kosztów. Teraz wprowadza listę oczekujących, bo chce zachować przestrzeń przy stołach i kołach oraz sprawnie obsłużyć wypały. Sama zachęca, by zacząć od jednych zajęć i zobaczyć, czy chce się wrócić. W rozmowie zapowiedziała też zajęcia po polsku i udział pani ambasador w jednym z nich. Termin i szczegóły wydarzenia pozostają do potwierdzenia.
Garncarstwo w Norwegii. Co było przed współczesnymi pracowniami?
W norweskich materiałach można spotkać słowa pottemakeri i keramikk. Pierwsze oznacza garncarstwo, drugie obejmuje szerszy świat ceramiki, od naczyń użytkowych po prace artystyczne. We Frogner widać obie strony tej pracy. Obok naczyń do kuchni powstają tam także figurki, takie jak smok, którego zobaczyłem podczas wizyty. Store norske leksikon - ceramika
Trøndelag. Norweska encyklopedia poświęca osobne hasło trønderkeramikk, ceramice wyrosłej z regionalnej tradycji garncarskiej. Wśród ilustrujących ją przedmiotów jest naczynie na alkohol zdobione figurami i tekstem. O tym, jak przekazywano tę tradycję w XX wieku, opowiada historia ceramiczki Grete Wexels Riser. W 1960 roku zaproponowano jej prowadzenie pracowni garncarskiej w Norsk Folkemuseum, gdzie latem miała demonstrować tradycyjną ceramikę z Trøndelag. Trønderkeramikk · Grete Wexels Riser
Sandnes. W Rogaland glina stała się podstawą lokalnego przemysłu. Według opracowania gminy Sandnes zakład Gamlaverket w 1794 roku kupił piec garncarski i sprowadził fachowca nazwiskiem Zimmermann. Późniejsze dzieje miasta wiążą się między innymi z zakładami Hana i Gann-Graveren. Gminna dokumentacja pokazuje, jak obok produkcji wyrobów budowlanych rozwijało się w Sandnes wytwarzanie naczyń. Gmina Sandnes - historia przemysłu opartego na glinie
Egersund. W 1847 roku Johan Feyer założył Egersunds Potteri, późniejszą fabrykę fajansu. Pomysł wiązał się z odkryciem miejscowych złóż gliny. Feyer pojechał do Newcastle upon Tyne, by nauczyć się technologii, a do szkolenia pracowników w Egersund sprowadził angielskich fachowców. Po zamknięciu fabryki w 1979 roku jej archiwum i kolekcję przejęło Dalane Folkemuseum. Historię zakładu można dziś poznawać w Egersund Fayancemuseum. Dalane Folkemuseum - historia fabryki · Egersund Fayancemuseum
W historii studia Magdaleny glina pojawiła się z bardzo domowego powodu. Chciała postawić na stole miskę, której nie mogła znaleźć. Dziś ktoś inny otwiera drzwi tej samej pracowni, bo chce zrobić swój pierwszy kubek. Być może przy kole trafi na osobę, która odsunie słuchawki i powie: „Chodź, pokażę ci”.
Adres, kontakt i zapisy
Coseda Studio - Frognerveien 1, 2016 Frogner, gmina Lillestrøm, Akershus.
Kontakt - hei@coseda.no.
Warsztaty i lekcje indywidualne - kalendarz Coseda Studio.
Członkostwo i dostępność miejsc - informacje Coseda Studio.
