Przyjechaliście. Ty myślisz o pracy, a dziecko po prostu chce wiedzieć, gdzie jutro pójdzie
Walizki stoją jeszcze w przedpokoju.
Ty zastanawiasz się nad:
Skattekort,
BankID,
pracą,
umową najmu.
A dziecko pyta:
„Kiedy idę do szkoły?”
albo:
„Gdzie będzie moje przedszkole?”
I wtedy okazuje się, że przeprowadzka rodziny to trochę inny projekt niż przeprowadzka jednej osoby.
Nie wszystko załatwia się w jednym miejscu.
Nie wszystko też trzeba zrobić pierwszego dnia.
Najważniejsze jest ustalenie kolejności.
1. Najpierw sprawdź status pobytowy dziecka
To jest krok, którego nie warto zgadywać.
Dziecko nie dostaje automatycznie dokładnie tego samego statusu tylko dlatego, że przyjechało z rodzicem.
Znaczenie ma między innymi:
obywatelstwo dziecka,
obywatelstwo rodzica,
podstawa pobytu rodzica,
to, czy dziecko samo jest obywatelem UE/EOG.
Jeżeli dziecko jest obywatelem UE/EOG, obowiązują zasady pobytu UE/EOG. Jeżeli jest członkiem rodziny obywatela UE/EOG, ale samo pochodzi spoza UE/EOG, może potrzebować karty pobytu jako członek rodziny.
Sprawdź właściwą ścieżkę tutaj:
UDI — pobyt na zasadach UE/EOG
Jeżeli rodzina podlega zwykłym zasadom family immigration:
Nie zakładaj:
„Skoro ja jestem zarejestrowany, dziecko też jest załatwione.”
Sprawdź dziecko osobno.
2. Przeprowadzacie się na dłużej? Zgłoś dziecko do Folkeregisteret
Jeżeli zamierzacie mieszkać w Norwegii co najmniej 6 kolejnych miesięcy, przeprowadzkę trzeba zgłosić do Folkeregisteret zgodnie z zasadami Skatteetaten.
Zacznij tutaj:
Skatteetaten — zgłoszenie przeprowadzki do Norwegii
Nie zakładaj, że zgłoszenie rodzica automatycznie załatwia wszystkie dane dziecka.
Przy rodzinie zwróć uwagę na:
dokument tożsamości dziecka,
adres,
relację rodzinną,
ewentualne dokumenty dotyczące odpowiedzialności rodzicielskiej.
3. Przyjechałeś z dzieckiem sam? Sprawdź foreldreansvar
To jest szczegół, który łatwo przeoczyć.
Skatteetaten wyjaśnia, że przy dzieciach urodzonych za granicą sposób zapisania odpowiedzialności rodzicielskiej w Folkeregisteret zależy od sytuacji rodziców.
Jeżeli jeden rodzic przeprowadza się z dzieckiem bez drugiego rodzica, odpowiedzialność rodzicielska może zostać zarejestrowana jako nieznana, jeśli nie przedstawiono odpowiedniej dokumentacji.
A foreldreansvar ma znaczenie później przy takich sprawach jak:
paszport,
zmiana nazwiska,
informacje o dziecku,
konto bankowe,
zgłaszanie przeprowadzki.
Sprawdź zasady tutaj:
Skatteetaten — parental responsibility for children born abroad
Jeżeli przeprowadzasz się bez drugiego rodzica, lepiej wyjaśnić to od razu niż odkryć problem przy pierwszej ważnej sprawie dziecka.
4. Dziecko jest w wieku szkolnym? Nie czekaj na „pełne dokumenty”
Tutaj bardzo ważna rzecz:
prawo dziecka do szkoły nie jest czymś, co powinno czekać miesiącami na zakończenie wszystkich innych formalności.
Dzieci mają prawo do publicznej szkoły podstawowej, jeśli prawdopodobnie będą przebywać w Norwegii przez ponad trzy miesiące. Za zapewnienie edukacji odpowiada gmina. Prawo to obowiązuje niezależnie od obywatelstwa i — co istotne — Udir wskazuje, że także niezależnie od tego, czy pobyt dziecka lub rodziców jest legalny.
Oficjalne zasady dla dzieci, które właśnie przyjechały:
Udir — zasady dla nowo przybyłych uczniów
Nie czekaj więc z kontaktem ze szkołą tylko dlatego, że:
„Jeszcze nie mamy wszystkiego z urzędu.”
Skontaktuj się ze swoją gminą.
W P0-19 rozłożymy cały start w szkole osobno.
Jak szybko dziecko powinno rozpocząć szkołę?
Zasada brzmi:
tak szybko, jak to możliwe.
Aktualny tekst opplæringsloven § 2-1 przewiduje, że prawo do szkoły ma zostać zrealizowane możliwie szybko i najpóźniej w terminie wskazanym w przepisach. Udir jednocześnie podkreśla, że gmina nie powinna czekać do ostatniego możliwego dnia, jeżeli może rozpocząć naukę wcześniej.
Dla rodzica praktyczna zasada jest prostsza:
po przyjeździe kontaktujesz się z gminą od razu.
Nie czekasz kilku miesięcy, żeby zobaczyć, „czy ktoś sam się odezwie”.
A do której klasy pójdzie dziecko?
Dziecko, które przyjeżdża do Norwegii, powinno co do zasady zostać umieszczone na poziomie odpowiadającym jego wiekowi. Gmina może zdecydować inaczej po indywidualnej ocenie.
Czyli:
„Nie zna norweskiego, więc cofniemy go automatycznie o dwa lata”
nie jest normalną zasadą.
Brak norweskiego nie oznacza, że dziecko nagle staje się dwa lata młodsze.
„Moje dziecko nie zna ani słowa po norwesku”
To również nie oznacza, że szkoła jest niemożliwa.
Nowo przybyli uczniowie mogą otrzymać dodatkowe wsparcie językowe. Udir opisuje również możliwość czasowej organizacji części nauki w specjalnych grupach, klasach lub szkołach wprowadzających, jeżeli jest to dla ucznia korzystne; takie rozwiązanie ma charakter tymczasowy.
Nie próbuj więc przed przyjazdem nauczyć dziecka całego norweskiego systemu edukacji.
Powiedz szkole uczciwie:
co dziecko umie,
czego się wcześniej uczyło,
jakie zna języki.
Resztę trzeba zbudować razem.
5. Dziecko jest młodsze? Helsestasjon może być ważniejsza niż lekarz
Jeżeli masz dziecko w wieku 0–5 lat, poznaj słowo:
helsestasjon.
To bezpłatna usługa gminna dla dzieci i rodziców od urodzenia do rozpoczęcia szkoły.
Możesz tam uzyskać pomoc od:
helsesykepleier,
lekarza,
fizjoterapeuty,
a w niektórych miejscach również innych specjalistów.
Usługa obejmuje między innymi kontrole rozwoju, porady i szczepienia.
Sprawdź, jak działa helsestasjon:
Helsenorge — helsestasjon 0–5 lat
Kontakt do lokalnej helsestasjon znajdziesz na stronie swojej gminy.
Nie musisz czekać, aż ktoś sam wyśle Ci zaproszenie.
6. Dziecko chodzi do szkoły? Poznaj skolehelsetjenesten
W norweskiej szkole działa również bezpłatna służba zdrowia dla uczniów:
skolehelsetjenesten.
Może pomagać między innymi w sprawach:
zdrowia fizycznego,
samopoczucia psychicznego,
rozwoju,
szczepień,
problemów szkolnych,
trudności rodzinnych.
Usługa jest przeznaczona dla uczniów szkół podstawowych, ungdomsskole i szkół średnich.
Więcej informacji:
Helsenorge — school health service
To nie jest gabinet tylko dla dziecka, które ma gorączkę.
Rodzic również może zwrócić się tam po pomoc, kiedy zdrowie lub samopoczucie dziecka wpływa na jego funkcjonowanie w szkole.
7. Zabierz historię szczepień
Nie zakładaj:
„Norwegia sama zobaczy wszystkie szczepienia wykonane w Polsce.”
Jeżeli masz:
książeczkę szczepień,
wydruk,
dokument od lekarza,
inną wiarygodną dokumentację,
zabierz ją ze sobą.
Dzieci i młodzież mieszkające w Norwegii są objęte ofertą norweskiego programu szczepień. Szczepienia dla najmłodszych organizuje helsestasjon, a dla dzieci szkolnych skolehelsetjenesten.
Sprawdź program szczepień:
Helsenorge — szczepienia dzieci
Personel może wtedy ustalić, czego dziecko już nie potrzebuje, a co należy uzupełnić.
8. Przedszkole nie pojawi się automatycznie po zameldowaniu
Jeśli dziecko jest w wieku przedszkolnym, samo zgłoszenie przeprowadzki nie oznacza:
„od jutra mamy miejsce w barnehage”.
Przedszkola są organizowane lokalnie i proces składania wniosku odbywa się poprzez gminę lub konkretnych operatorów.
Dlatego po ustaleniu adresu sprawdź stronę swojej kommune.
Szukaj:
barnehage
oraz:
søke barnehageplass
W P0-20 zrobimy pełny poradnik dotyczący:
barnehage,
terminów,
opłat,
SFO.
Tutaj najważniejsze jest tylko:
nie odkładaj sprawdzania miejsc do dnia, w którym zaczynasz pracę.
9. A co z Barnetrygd?
To jedno z pierwszych pytań rodziców:
„Czy dostaniemy rodzinne?”
Odpowiedź brzmi:
to zależy od sytuacji rodziny.
NAV podaje, że gdy cała rodzina mieszka w Norwegii i pobyt ma trwać ponad 12 miesięcy, zagraniczni obywatele spełniający odpowiednie warunki mogą mieć prawo do Barnetrygd.
Dla osób podlegających zasadom EOG istnieją dodatkowe reguły, również wtedy, gdy dziecko lub drugi rodzic mieszka w innym państwie EOG.
Czyli nie stosuj zasady:
„pracuję w Norwegii = rodzinne automatycznie”.
Ani:
„dziecko mieszka poza Norwegią = nic mi się nie należy”.
Obie mogą być błędne.
Sprawdź swoją sytuację tutaj:
NAV — Child benefit / Barnetrygd
P0-21 będzie poświęcony wyłącznie Barnetrygd i wtedy przejdziemy przez przypadki dokładnie.
10. Nie próbuj zrobić wszystkiego w jeden poniedziałek
Przeprowadzka dziecka jest wystarczająco dużą zmianą sama w sobie.
Nie musisz rano:
Folkeregister,
potem UDI,
potem szkoła,
potem helsestasjon,
potem NAV,
a wieczorem jeszcze szukać zajęć piłki nożnej.
Uporządkuj sprawy.
Najpierw te, które decydują o normalnym funkcjonowaniu dziecka.
Najprostsza kolejność po przyjeździe
Sprawdź status pobytowy dziecka.
Zgłoś przeprowadzkę / uporządkuj Folkeregisteret, jeśli dotyczy.
Sprawdź foreldreansvar, jeśli sytuacja rodzinna tego wymaga.
Jeżeli dziecko jest w wieku szkolnym — skontaktuj się z gminą natychmiast.
Jeżeli ma 0–5 lat — znajdź helsestasjon.
Przekaż dokumentację szczepień i ważne informacje medyczne.
Jeżeli potrzebujesz przedszkola — sprawdź nabór w swojej gminie.
Dopiero później spokojnie sprawdź świadczenia, w tym Barnetrygd.
To już jest plan.
A plan oznacza, że nie musisz załatwiać wszystkiego naraz.
Co warto zabrać z kraju?
Nie każdy urząd poprosi o każdy dokument.
Ale praktycznie warto mieć:
paszport lub dokument tożsamości dziecka,
akt urodzenia,
dokumenty dotyczące odpowiedzialności rodzicielskiej, jeśli sytuacja tego wymaga,
dokumentację szkolną,
świadectwa lub informacje o ostatniej klasie,
informacje dotyczące szczególnych potrzeb edukacyjnych,
dokumentację szczepień,
ważną dokumentację medyczną,
listę stale przyjmowanych leków.
Nie wysyłaj automatycznie wszystkich dokumentów każdemu urzędowi.
Po prostu miej je dostępne, gdy dana instytucja ich potrzebuje.
Nie zapominaj o dziecku w całej tej administracji
Dla Ciebie przeprowadzka może oznaczać:
lepszą pracę,
nowy początek,
plan finansowy.
Dla dziecka może oznaczać:
brak przyjaciół,
nieznany język,
nową szkołę,
nowy dom,
inne jedzenie,
zupełnie nową codzienność.
Dlatego dobrze jest pytać nie tylko:
„Czy mamy już dokumenty?”
ale również:
„Jak Ty się tutaj czujesz?”
Norweska szkoła, helsestasjon i skolehelsetjenesten to również miejsca, w których możesz poprosić o pomoc, jeżeli adaptacja okazuje się trudna.
Co dalej?
Teraz mamy ogólną mapę.
Kolejny problem zależy od wieku dziecka.
Jeżeli jest w wieku szkolnym, najważniejsze pytania brzmią:
Do której szkoły ma pójść?
Jak ją zapisać?
Co jeśli nie zna norweskiego?
Czy potrzebuje świadectwa z Polski?
Czy szkoła jest bezpłatna?
OFICJALNE ŹRÓDŁA
Skatteetaten — przeprowadzka do Norwegii
Zasady zgłaszania przeprowadzki do Folkeregisteret.
Skatteetaten — moving to Norway
UDI — pobyt dziecka i rodziny
Zasady UE/EOG oraz family immigration.
UDI — residence under EU/EEA regulations
Udir — nowo przybyłe dzieci
Prawo do szkoły i odpowiedzialność gminy.
Helsenorge — dzieci
Helsestasjon, skolehelsetjenesten i szczepienia.
Helsenorge — healthcare for children
NAV — Barnetrygd
Warunki świadczenia dla rodzin mieszkających i pracujących w Norwegii oraz zasady EOG.
