Trzy możliwości. Nie musisz znać całego systemu
Jest 21:30.
Twoje dziecko ma gorączkę.
Albo zaczyna Cię mocno boleć brzuch.
Albo partner nagle mówi, że dziwnie drętwieje mu ręka.
W takim momencie ostatnia rzecz, której potrzebujesz, to pięć stron teorii o norweskiej służbie zdrowia.
Potrzebujesz odpowiedzi:
gdzie dzwonię teraz?
W praktyce najczęściej wybór sprowadza się do trzech miejsc:
fastlege
116 117
113
I każde służy do czegoś innego.
FASTLEGE — problem może poczekać do normalnej wizyty
Fastlege jest zwykle Twoim pierwszym kontaktem z norweską służbą zdrowia. Helsenorge zaleca kontakt z lekarzem rodzinnym w godzinach jego pracy, jeśli potrzebujesz pomocy medycznej, ale sytuacja nie jest nagłym zagrożeniem.
Do fastlege zacznij od spraw takich jak:
infekcja, która trwa od kilku dni,
ból pleców,
problemy skórne,
kontrola przewlekłej choroby,
recepta,
sykmelding,
problem, który wymaga diagnostyki,
dolegliwość, która nie pogarsza się gwałtownie.
Jeżeli potrzebujesz pomocy tego samego dnia, zadzwoń do przychodni i powiedz, że sprawa jest pilna.
Helsenorge informuje, że fastlege może ocenić pilność i w razie potrzeby zwykle zaoferować pomoc tego samego dnia.
Sprawdź swojego lekarza lub kontakt do przychodni:
Helsenorge — fastlege
Przykład
Od trzech dni boli Cię gardło.
Masz gorączkę 38°C.
Pijesz, oddychasz normalnie, stan nie pogarsza się gwałtownie.
Jest poniedziałek rano.
Zacznij od fastlege.
116 117 — nie jest zagrożeniem życia, ale nie możesz czekać
To numer, który warto zapisać w telefonie.
116 117
Połączenie jest bezpłatne.
Działa przez całą dobę i kieruje do legevakt właściwej dla miejsca, w którym aktualnie się znajdujesz.
Legevakt jest dla sytuacji, w których:
fastlege nie jest dostępny
i jednocześnie:
pomoc nie może czekać.
Helsenorge podaje jako przykłady między innymi:
wysoką gorączkę, szczególnie u dzieci,
umiarkowane problemy z oddychaniem,
nagłą chorobę lub wyraźne pogorszenie stanu,
poważny kryzys psychiczny,
podejrzenie komplikacji w ciąży,
głębsze rany,
podejrzenie złamania.
Oficjalne informacje:
Helsenorge — legevakt 116 117
Najpierw zadzwoń
Nie musisz od razu wsiadać do samochodu.
Helsenorge zaleca wcześniejszy telefon do legevakt.
Personel zapyta między innymi:
kim jesteś,
gdzie jesteś,
co się stało,
jakie masz objawy,
jakie choroby miałeś wcześniej,
jakie leki przyjmujesz.
Na podstawie rozmowy może powiedzieć:
przyjedź,
poczekaj na fastlege,
albo:
dzwoń 113.
Przykład
Jest sobota wieczorem.
Dziecko ma bardzo wysoką gorączkę i wyraźnie źle się czuje.
Fastlege jest zamknięty.
Nie wygląda to jak bezpośrednie zagrożenie życia, ale nie chcesz czekać do poniedziałku.
Dzwoń 116 117.
113 — kiedy sytuacja jest naprawdę poważna
Tutaj nie chodzi o:
„czy przesadzam?”
Jeśli istnieje ryzyko poważnego zagrożenia życia lub zdrowia, dzwoń:
113
Helsenorge wskazuje konkretne objawy, przy których należy kontaktować się z medycznym numerem alarmowym. Należą do nich między innymi:
nowe porażenie twarzy,
nagła trudność w uniesieniu obu rąk,
nowe zaburzenia mowy,
nagła, niewyjaśniona utrata równowagi,
utrata przytomności lub znaczne zaburzenie świadomości,
ból w klatce piersiowej trwający ponad pięć minut.
W przypadku:
poważnego wypadku,
ciężkiej choroby,
nagłego zagrożenia życia,
również dzwoń 113.
Oficjalne informacje o pomocy nagłej:
Helsenorge — 113 i pomoc medyczna
Przykład
Ktoś nagle przestaje wyraźnie mówić.
Jedna strona twarzy opada.
Nie może unieść jednej ręki.
Nie czekasz na fastlege.
Nie szukasz adresu legevakt.
Dzwoń 113.
„A jeśli nie wiem, czy to już 113?”
To bardzo częste.
Bo życie nie wygląda jak podręcznik.
Objawy nie zawsze są jednoznaczne.
Człowiek myśli:
„Może przejdzie.”
„Nie chcę robić zamieszania.”
„Może inni potrzebują pomocy bardziej.”
Helsenorge mówi wprost:
lepiej zadzwonić raz za dużo niż raz za mało.
Dyspozytor oceni sytuację.
Nie musisz sam stawiać diagnozy przed wykonaniem telefonu.
A jeśli ktoś jest nieprzytomny i nie oddycha normalnie?
To jest 113.
I zaczynasz pierwszą pomoc.
Helsenorge podkreśla, że przy osobie nieprzytomnej, która nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo, należy rozpocząć resuscytację.
Dyspozytor 113 może prowadzić Cię przez kolejne kroki.
Nie odkładaj telefonu, żeby najpierw wyszukiwać poradnik w internecie.
Najpierw:
113.
„Mam złamaną rękę. 113 czy 116 117?”
To zależy od sytuacji.
Podejrzenie złamania bez bezpośredniego zagrożenia życia jest jednym z przykładów sytuacji, z którymi możesz skontaktować się z legevakt.
Ale jeśli złamanie jest częścią poważnego wypadku, występuje silne krwawienie, utrata świadomości albo inne objawy zagrożenia życia:
113.
Nie próbuj traktować numerów jak sztywnej tabeli chorób.
Liczy się cały stan człowieka.
„Mam duszność”
Tutaj również ważne jest nasilenie.
Helsenorge wymienia umiarkowane trudności w oddychaniu jako jeden z przykładów kontaktu z legevakt.
Jeśli jednak człowiek:
nie może normalnie oddychać,
gwałtownie się pogarsza,
traci przytomność,
sinieje,
albo sytuacja wygląda na bezpośrednio zagrażającą życiu:
113.
W razie wątpliwości nie próbuj sam ustalać, gdzie przebiega granica.
Zadzwoń.
„Boli mnie klatka piersiowa”
Tu nie warto czekać godzinami na rozwój wydarzeń.
Helsenorge wymienia ból w klatce piersiowej trwający ponad pięć minut wśród sytuacji wymagających kontaktu z 113.
Dzwoń 113.
Nie jedź sam samochodem do legevakt tylko dlatego, że „to blisko”.
Problem psychiczny też może być pilny
Legevakt nie jest wyłącznie od złamań i gorączki.
Helsenorge wymienia poważne zaburzenia psychiczne wśród sytuacji, z którymi należy kontaktować się z legevakt, jeśli pomoc nie może czekać.
Jeżeli sytuacja jest bezpośrednio zagrażająca życiu:
113.
Nie próbuj sam oceniać, czy cierpienie psychiczne jest „wystarczająco medyczne”.
Jest częścią zdrowia.
Ciąża i nagły problem
Przy podejrzeniu komplikacji w ciąży Helsenorge również wskazuje legevakt jako miejsce kontaktu, gdy potrzebna jest pilna pomoc i nie można czekać.
W sytuacji zagrażającej życiu:
113.
Jeżeli masz już kontakt z oddziałem położniczym lub dostałaś wcześniej instrukcję, gdzie dzwonić w swojej sytuacji, postępuj zgodnie z nią.
Nie mówisz dobrze po norwesku?
Przy numerze 113 Helsenorge w polskiej wersji informuje, że rozmowa odbywa się po norwesku lub angielsku.
Jeżeli nie znasz dobrze norweskiego, powiedz od razu:
„English, please.”
Nie próbuj budować idealnych zdań.
Powiedz najważniejsze:
where you are
what happened
who needs help
whether the person is conscious and breathing
W sytuacji nagłej prosty angielski jest lepszy niż czekanie.
Najprostsza mapa decyzji
Problem nie jest nagły
FASTLEGE
Przykłady:
ból od kilku dni,
recepta,
sykmelding,
kontrola,
problem przewlekły,
diagnostyka.
Pomoc nie może czekać, ale nie wygląda to na bezpośrednie zagrożenie życia
116 117
Przykłady:
wysoka gorączka,
nagłe pogorszenie,
podejrzenie złamania,
rana wymagająca pomocy,
umiarkowane problemy z oddychaniem,
pilny problem wieczorem lub w weekend.
Zagrożenie życia lub poważny nagły stan
113
Przykłady:
utrata przytomności,
objawy udaru,
poważny wypadek,
silny ból w klatce piersiowej trwający ponad 5 minut,
poważne problemy z oddychaniem,
inna sytuacja wyglądająca na bezpośrednie zagrożenie życia.
Zapisz te numery teraz, nie podczas kryzysu
W telefonie:
Legevakt — 116 117
Ambulanse / medisinsk nødnummer — 113
Nie musisz pamiętać adresu każdej legevakt w Norwegii.
116 117 połączy Cię z właściwą dla miejsca, w którym się znajdujesz.
To jest jedna z tych dwóch minut, które mogą kiedyś naprawdę mieć znaczenie.
Jeżeli dopiero zaczynasz korzystać z norweskiej służby zdrowia
Ten poradnik odpowiada tylko na pytanie:
gdzie dzwonić, kiedy coś się dzieje.
Jeśli chcesz zrozumieć:
kto ma prawo do fastlege,
jak znaleźć lekarza,
jak umówić wizytę,
ile kosztuje konsultacja,
czym jest frikort,
jak zamówić tłumacza,
przeczytaj najpierw:
Pierwsza wizyta u lekarza w Norwegii: jak działa system, kiedy nagle zachorujesz
